مدتی است که هرشب بخشی از مقالات پرونده "وحی و قرآن" رو در سایت دکتر سروش می خونم. هر چند امیدوارم در آینده بتونم به یک جمع بندی از این موضوع برسم، چند نکته اجمالی که به ذهنم رسید رو در اینجا می آرم.

۱. اینبار از نوع برخورد دکتر سروش با منتقدان خوشم اومد. با توجه به تجربه های گذشته به این برداشت رسیده بودم که دکتر سروش لحن مناسبی رو در مورد منتقدینش بکار نمی بره. این دفعه در پاسخی که به آیت الله سبحانی داده بود به نظرم از این جهت مشکلی وجود نداشت. امیدوارم این همیشه ادامه داشته باشه.

۲. در میان مصاحبه هایی که در نقد نظریات دکتر سروش در سایت اومده بود، از شیوه برخورد روحانیان جوانی که نظراتشون اومده بود خیلی لذت بردم. تقویت این نوع تساهل و تسامح در میان روحانیان خیلی به نفع آینده اندیشه دینی ماست. تساهلی که نبودش لزومن با یک لباس گره نخورده. درسی که می شه از نوع برخورد آقایان خرمشاهی و مجیدی گرفت. 

۳. به نظر من برای فهم رویکرد دکتر سروش به وحی و قرآن باید به خداشناسی دکتر سروش توجه کرد. در واقع پیش فرض هایی که دکتر سروش در مورد شناخت خدا داره اون رو به این سمت می بره که به چنین تصویری از وحی و قرآن برسه. از این جهت به نظر می رسه که هیچ کدام از دو طرف نتونن همدیگر رو قانع کنن. شاید از این جهت که با توجه به موضوع مباحثه امکان رسیدن به اینکه کدام تصویر و تبیین ارائه شده درسته وجود نداشته باشه. در این میان سوالی که می شه به نظر من در مورد نظریه دکتر سروش کرد اینه که آیا محتوا و ادبیات قرآن رو می شه با همون رویکردی که خود دکتر داره کاملن تبیین کرد. به عنوان مثال دکتر سروش در پاسخ به این نقد که در بسیاری از آیات قرآن از کلمه "قل" استفاده شده پس این نشون می ده که خداوند مستقیمن با پیامبر در حال گفتگو بوده به آثاری از حافظ و مولوی اشاره می کنه که در اونها از همین سبک استفاده شده و شاعر گاهی اوقات خودش رو خطاب قرار داده. آیا می شه کل قرآن رو با این رویکرد تحلیل کرد؟

۴. برخی اعتقاد دارن برای حل تعارض هایی که بین دین و دنیای جدید وجود داره، لزومی نداره که از تبیین سنتی از وحی گذر کنیم. این حرف می تونه درست باشه. اما نمی شه اون رو در مقابل دکتر سروش مطرح کرد و سدی در مقابل اندیشه ورزی اون قرار داد. به هرحال دکتر سروش به یک چارچوبی برای فهم دین رسیده که سعی می کنه براساس اون همه مفاهیم دینی رو بازتعریف کنه. اینکه این چارچوب فکری قادره به همه ابهامات پاسخ بده چیزی است که باید منتظرش بود و دید مباحثات بین دکتر سروش و منتقدانش به کجا خواهد انجامید.

 ------------------

راستی کسی اطلاعات بیشتری در مورد این نظر ابن عربی داره: "ابن عربی هم می گوید ابراهیم تعبیر رویا نمی دانست و لذا اسماعیل را به خطا به قربانگاه برد."